أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )
143
الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )
در نقل واژهها ، اصطلاحات ، اسامى خاص و نامهاى عربى و فارسى آثار ذكرشده در صيدنه بر پايهء دستگاه ترانويسى پيشنهاد شدهء آكادميسين اى . يو . كراچكوفسكى و پروفسور آ . آ . روماسكوويچ و پذيرفته در مجموعهء دستنويسهاى قديمى خاور زمين از انتشارات « نائوكا » در مسكو ، عمل كردهايم . « 650 » نامهاى جغرافيايى در اكثر موارد برطبق نوشتار امروزى آنها بدون نشانهگذارى نقل شده است . فقط نامهاى نهچندان مشهور يا مجهول در ترانويسى آورده شده است . اما واژههاى يونانى ، سريانى و هندى را كه در صيدنه با نوشتار عربى آمده ، ما نيز در متن ترجمه به همان صورت نقل كردهايم ( بديهى است كه اين ترانويسى فقط ترسيم واژه به عربى را به دست مىدهد نه تلفظ صحيح و بليغ آن را ) . واژههاى يونانى در يادداشتها به خط يونانى آورده شده و واژههاى هندى يا با ترانويسى لاتين بين المللى آمده يا با همين ترانويسى از منبع مربوط نقل شده است . اما واژههاى سريانى را در يادداشتها با استناد به فرهنگ بر بهلول يا تأليفهاى اى . لوو با همان خط عربى بهجا گذاشتهايم . تشخيص اصطلاحات تخصصى - نامهاى گياهان و ديگر اصطلاحات گياهشناسى و همچنين اصطلاحات مربوط به كانىشناسى ، شيمى ، جانورشناسى ، پزشكى ، جغرافيا و ديگر رشتههاى دانش - دشوارى ديگر بود كه در ترجمهء صيدنه با آن روبهرو شديم . اگر نامهايى با همان ويژگى داروشناسى در آثار مشابه ديگر مؤلفان سدههاى 10 - 12 ديده مىشود ، مىتوان پنداشت كه سخن بر سر يك گياه ، حيوان يا مادهء معدنى است . به همين جهت براى مشخص كردن نامهاى ذكر شده در صيدنه بهطور عمده بر نشريات و پژوهشهاى آثار سراپيون ( سدهء 9 ) ، ابو منصور ( سدهء 10 ) ، ابن سينا ( سدهء 11 ) ، غافقى ( سدهء 12 ) ، ابن ميمون ( سدهء 12 ) و ابن بيطار ( سدهء 13 ) متكى بودهايم . « 651 » در ترجمهء خود ، فرمولى كلى براى اغلب اين منابع كه به تفاوتهاى آنها در تفسيرها اشاره شده ، در نظر گرفتهايم و پيوسته به فرهنگ نامهاى عربى گياهان احمد عيسىبك و در برخى از ( 650 ) . قواعد چاپ سرى آثار تاريخى ادبيات خاور . ( 651 ) . در فهرست اختصارى كتابشناسى نك . Abu Mansur , Serap . ، ابن سينا . Maim . , Ghaf . ، Beithar و جامع ابن بيطار . عددى كه پس از اين نامهاى اختصارى قرار گرفته به معناى شمارهء عنوان مربوط است نه صفحهء كتاب .